Tác giả: Phạm Hoàng Nam.
Hỏi gì trước khi xem gà mái?
Hãy hỏi tuổi hoặc ngày nở ước tính, gà được nuôi ở đâu, đang ăn gì và có ghi chép tiêm phòng hay từng điều trị không. Nếu thông tin chỉ do người bán nhớ lại, hãy ghi là ước tính. Không có giấy tờ không đồng nghĩa gà đang bệnh, nhưng bạn sẽ có ít căn cứ hơn khi quyết định đón về.
Nếu mục đích nuôi là lấy trứng, hỏi thêm gà đã bắt đầu đẻ chưa và người nuôi ghi nhận trong khoảng thời gian nào. Một lần thấy gà đẻ không đủ để dự báo sản lượng. Tuổi, thức ăn và điều kiện chăm sóc đều có thể ảnh hưởng đến việc đẻ. Hướng dẫn của Penn State Extension về quản lý đàn gà đẻ giải thích vai trò của thức ăn cân đối và nước sạch.
Quan sát gà mái khi đến xem
Nhìn dáng đi trước khi bắt gà
Quan sát khi gà tự đi tới máng ăn hoặc máng uống. Để ý xem gà có đặt đều hai chân xuống đất, di chuyển tự nhiên và đứng vững không. Nếu gà khập khiễng, hay nhấc một chân hoặc có vết thương ở bàn chân, hãy hoãn nhận và hỏi người có chuyên môn thú y.
Nhìn mắt, mũi và nhịp thở
Xem gà lúc đang yên. Mắt sưng hoặc thường xuyên nhắm, dịch mũi, tiếng thở bất thường và tình trạng ủ rũ đều đáng lưu ý. Nếu người bán cho biết nhiều con trong cùng đàn mới bỏ ăn hoặc chết bất thường, hãy hoãn việc đưa gà về và liên hệ thú y địa phương để được hướng dẫn.
Đối chiếu tình trạng gà với nơi đang nuôi
Nhìn máng nước, nền chuồng và những con nuôi cùng. Một con gà trông khỏe vẫn có thể mang mầm bệnh. Quan sát tại chỗ chỉ giúp phát hiện một số dấu hiệu rõ ràng, không thay thế việc theo dõi riêng sau khi đón về.
Cách quyết định khi thông tin chưa đầy đủ
Có thể cân nhắc: gà đi lại và ăn uống bình thường, người nuôi giải thích được nguồn gốc và bạn đã có chỗ theo dõi riêng.
Nên hỏi thêm: gà chưa có dấu hiệu bất thường nhưng tuổi, lịch tiêm hoặc nơi nuôi trước đó chưa rõ. Ghi lại mục chưa xác minh và hỏi thú y nếu cần đánh giá rủi ro cho đàn đang nuôi.
Nên hoãn: gà có dấu hiệu bệnh, có con khác trong đàn chết bất thường hoặc bạn chưa chuẩn bị được chỗ nuôi tách biệt.
Ví dụ, nếu một con có màu lông bạn thích nhưng thường xuyên đi lệch chân, còn một con khác đi đứng bình thường và có lịch sử chăm sóc rõ, hãy ưu tiên thông tin về sức khỏe. Không cần buộc gà chạy, tranh thức ăn hoặc đối đầu để kiểm tra.
Chuẩn bị chỗ theo dõi riêng trước khi đón gà
Bố trí khu khô thoáng, máng ăn và máng nước riêng. Chăm đàn cũ trước rồi tới gà mới. Rửa tay bằng xà phòng sau khi chạm vào gà, máng hoặc nền chuồng. USDA APHIS lưu ý rằng dụng cụ, quần áo, nước và thức ăn nhiễm bẩn đều có thể đưa mầm bệnh từ khu này sang khu khác.
CDC hướng dẫn người nuôi gia cầm tại nhà giữ gia cầm mới tách đàn ít nhất 30 ngày. Đây là mốc tham khảo từ hướng dẫn của Hoa Kỳ. Nếu địa phương có dịch hoặc có hướng dẫn thú y riêng, hãy hỏi cơ quan thú y địa phương trước khi vận chuyển hoặc nhập đàn.
Bạn có thể xem thêm phần chuẩn bị chuồng và nước uống trong bài cách nuôi gà chọi. Hai chủ đề liên quan là gà chọi nòi và gà chọi con, hiện đang chờ bổ sung nội dung.
Câu hỏi thường gặp khi chọn gà mái
Có nên chọn chỉ theo màu lông hoặc vảy chân?
Không. Màu lông và hình dạng vảy không cho biết gà có mang mầm bệnh hay không. Khi quan sát chân, hãy chú ý cách gà chịu lực, dấu hiệu sưng và vết thương.
Có cần chọn gà đã từng đẻ?
Không bắt buộc. Gà đã đẻ và có ghi chép giúp bạn biết thêm về lịch sử chăm sóc. Với gà hậu bị, nên hỏi tuổi, khẩu phần hiện tại và thời điểm người bán dự kiến bắt đầu đẻ. Hãy xem dự kiến đó là thông tin tham khảo.
Gà mới trông khỏe thì có thả chung ngay được không?
Không nên. Chuẩn bị khu riêng trước khi đón và ghi lại tình trạng ăn uống, đi lại, hô hấp mỗi ngày. Nếu có dấu hiệu bệnh, liên hệ thú y trước khi nhập đàn.
Về nguồn và phạm vi: Bài viết trên EE88 tổng hợp hướng dẫn công khai về nuôi gia cầm, an toàn sinh học và quản lý đàn đẻ. Ví dụ trong bài dùng để minh họa cách quyết định. Nếu phát hiện thông tin cần đính chính, bạn có thể gửi đường dẫn và đoạn cần đối chiếu qua trang liên hệ EE88.
